PROGRAMY W LATACH 2005 - 2009

OFERTA PROGRAMOWA PLACÓWKI

&1. Przedszkolny program wychowania

Wychowanie młodego człowieka jest sprawą niezwykle trudną i złożoną. W głównej mierze proces ten dokonuje się w rodzinie ze względu na funkcje i zadania, które określają jej strukturę. Jeśli chodzi o funkcje rodziny – w literaturze przedmiotu można znaleźć kilka różnych wariantów: Stanisław Kowalski wymienia trzy podstawowe i są to: funkcja prokreacyjna, wychowawcza oraz gospodarcza. Z kolei Zbigniew Tyszka uważa za konieczne i w pełni uzasadnione wyodrębnienie dziesięciu, wśród których podaje: funkcję materialno –ekonomiczną, opiekuńczo – zabezpieczającą, prokreacyjną, seksualną, klasową, kulturalną, legalizacyjno – kontrolną, socjalizacyjną, a także rekreacyjno – towarzyską i emocjonalno-ekspresyjną. Warto dodać, że w niektórych opracowaniach wymienia się także funkcję religijną, która w zestawieniu Zbigniewa Tyszki nie występuje. Jeśli chodzi o zadania, które rodzina podejmuje, to wchodzą one w zakres owych funkcji. Możemy więc tu wymienić: przygotowanie dzieci do życia społecznego, wychowanie, prowadzenie gospodarstwa domowego w celu zaspokojenia potrzeb członków rodziny, troskę o życie i zdrowie, kulturę i zachowanie, opiekę i pomoc w trudnościach życiowych – wreszcie – utrzymanie granic psychologicznych poszczególnych członków rodziny jak i całej wspólnoty, utrzymanie fizycznego otoczenia, co wiąże się z funkcja ekonomiczną, a także budowanie właściwej sfery emocjonalnej w rodzinie. Zakres funkcji i zadań jest więc olbrzymi – podobnie jak ciężar odpowiedzialności związany z prawidłowym funkcjonowaniem owej komórki społecznej. Dzięki placówkom oświatowym możliwa jest jednak pomoc rodzicom w szeroko rozumianym wychowaniu i kształtowaniu przyszłych pokoleń. Żadna szkoła, przedszkole, czy inna instytucja opiekuńczo – wychowawcza nie byłaby w stanie kompetentnie podjąć się tego zadania gdyby nie konkretny program, który wskazuje kierunek i zakres działań dydaktyczno – wychowawczych, a który w przedszkolach określa się mianem programu wychowania przedszkolnego.
Samorządowe Przedszkole w Chmielnie realizuje program wychowania przedszkolnego, który w interesujących nas latach kształtuje się następująco:
W roku szkolnym 2005/2006 praca z grupami dzieci 6 – letnich oparta jest
na publikacji Ryty Folejewskiej pt: „Rośnij z Didasko”, a także „Od A do Z” – autorstwa Joanny Białobrzeskiej. Placówka korzysta również z opracowania Krystyny Dudkiewicz i Krystyny Kamińskiej – pt: „Edukacja zdrowotna” oraz książki „Kolorowanki czyściocha”, której autorką jest Teresa Duralska – Macheta. W odniesieniu do dzieci 3,4,5 – letnich
kierunek rozwoju wychowawczo – dydaktycznego określa program „Rośnij z Didasko” – wspomnianej już Ryty Folejewskiej oraz podręcznik „Album pięciolatka”, którego autorką jest Joanna Białobrzeska. Rok szkolny 2006/2007 w omawianym przez nas zagadnieniu przynosi już kilka zmian. Z programów realizowanych w roku 2005/2006 pozostaje tylko program Ryty Folejewskiej pt: „Rośnij z Didasko”. Zostają nim objęte dzieci 3 i 4 – letnie.
W grupach dzieci 5 i 6 – letnich obowiązuje natomiast program wychowania przedszkolnego „Moje przedszkole” – autorstwa Czesława Cyrańskiego i Małgorzaty Kwaśniewskiej oraz – adekwatnie do wieku grupy – publikacje pt: „Pięciolatek. Bawię się i uczę”, a także „Sześciolatek. Bawię się i uczę”, których autorami są wspomniany już Czesław Cyrański
i Wiesława Żaba – Żabińska. Rok 2007/2008 to rok stabilizacji w sprawach dotyczących programów wychowania przedszkolnego. We wszystkich grupach wiekowych obowiązują wspomniane w roku 2006/2007 programy i publikacje Czesława Cyrańskiego, Małgorzaty Kwaśniewskiej i Wiesławy Żaby – Żabińskiej. Programy, publikacje i ich autorzy nie zmieniają się również w roku 2008/09. Rok szkolny 2009/2010 to kolejny okres zmian
w programach wychowania przedszkolnego. Wszystkie grupy wiekowe pracują korzystając
z opracowań i książek autorów, które zatwierdzone są przez Radę Pedagogiczną placówki.
W odniesieniu do grupy dzieci 6 i 5 – letnich stosowany jest program wychowania przedszkolnego „W kręgu zabawy” autorstwa Jadwigi Pytlarczyk. Różnice dotyczą natomiast podręczników: sześciolatki pracują w oparciu o publikację „Mój kuferek”, której autorkami są: Aleksandra Boniecka, Aleksandra Kozera i Mirosława Wypchło, natomiast dzieci 5 – letnie korzystają z podręcznika „Świat pięciolatka” autorstwa Krystyny Kamieńskiej i Urszuli Stadnik. W przypadku dzieci 3,4 – letnich obowiązuje program wychowania przedszkolnego „Moje przedszkole”. W tej grupie wiekowej wykorzystywany jest również przewodnik metodyczny „Czterolatek. Bawię się i uczę”. Jego autorka to Małgorzata Marta Skrobacz.
Wartość dobrze skonstruowanych programów wychowania przedszkolnego jest dla szeroko pojętego procesu oddziaływania pedagogicznego bardzo istotna. Olbrzymie znaczenie każdego programu edukacji przedszkolnej podkreśla w swoich wypowiedziach wybitny pedagog i znawca tej dziedziny – Ryszard Więckowski. W swoich analizach profesor zwraca uwagę na kilka ważnych kwestii, wśród których wymienia: funkcjonalność programu – chodzi tu o propozycje treści potocznie nazywane ofertą edukacyjną, które według niego muszą zaspokajać określone oczekiwania poznawcze dziecka i jego potrzeby aktywności własnej. Kolejną ważną cechą programu jest elastyczność. Więckowski sugeruje, by program zawierał części stałe i zmienne, podlegające modyfikacjom i uwzględniające zmiany w rozwoju nauki, życiu społecznym i w samych potrzebach dzieci. Tak tworzony program nie będzie kształtował dziecka według określonych wzorców osobowych, a dzięki swoistym impulsom pedagogicznym pozwoli mu na tworzenie swojej własnej osobowości. Wreszcie kwestia ostatnia – mianowicie – treści programu powinny inspirować
u dziecka procesy twórczego i krytycznego myślenia, co można osiągnąć przez zestawienie w programie treści kontrowersyjnych i pozornie ze sobą sprzecznych. Ponadto każdy element programu powinien być rozpatrywany w trzech relacjach dotyczących: aktywności własnej i twórczej dziecka, czynności wspierających jego rozwój czy wreszcie rozumienia przez dziecko struktury metodologicznej określonej dyscypliny naukowej. Niewątpliwie wskazania te są niezmiernie ważne, ale biorąc je pod uwagę, nie możemy zapomnieć
o jednej podstawowej zasadzie pedagogicznej, którą przypomina Ewa Brańska: „Jakość edukacji to: nauczyciel, warunki pracy edukacyjnej i program. Program nie jest jedynym i najważniejszym warunkiem dobrej, stymulującej indywidualny rozwój dziecka edukacji przedszkolnej. Będzie pomocny w codziennej pracy nauczyciela, jeśli będzie zawierał pomysły na edukację. Na wzajemne relacje z wychowankami.”
Analizując problematykę dotyczącą przedszkolnych programów wychowania, nie można pominąć bardzo istotnej sprawy dotyczącej ich realizacji w placówkach przedszkolnych. Mamy tu na myśli konkretne akty prawne Ministerstwa Edukacji Narodowej, bez których realizacja owych programów byłaby niemożliwa. Okres czasu omawiany w niniejszej pracy pozwala nam stwierdzić, iż w tej materii dla Przedszkola w Chmielnie istotne akty prawne normujące zagadnienia programowe edukacji przedszkolnej to: Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 26 lutego 2002 roku w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół (Dz.U. z dnia 9 maja 2002 roku), Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 5 lutego 2004 roku w sprawie dopuszczenia do użytku szkolnego programów wychowania przedszkolnego, programów nauczania i podręczników oraz cofania dopuszczenia (Dz.U. z dnia 9 maja 2002 roku), ponadto Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 sierpnia 2007 roku zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego
w poszczególnych typach szkół (Dz.U. z dnia 31 sierpnia 2007roku Nr 157, poz.1100), Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008 roku w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego dla przedszkoli, oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych oraz innych form wychowania przedszkolnego (Dz.U. z dnia 15 stycznia 2009 roku Nr 4, poz. 17), Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 6 stycznia 2009 roku w sprawie dopuszczenia do użytku szkolnego programów wychowania przedszkolnego, programów nauczania i podręczników oraz cofania dopuszczenia (Dz.U. z dnia 15 stycznia 2009 roku Nr 4 poz.18), a także Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 8 czerwca 2009 roku w sprawie dopuszczenia do użytku szkolnego programów wychowania przedszkolnego i programów nauczania oraz dopuszczania do użytku szkolnego podręczników (Dz.U. z dnia 10 czerwca 2009 roku Nr 89 poz. 730).



&2. Programy opracowane przez Radę Pedagogiczną

W latach 2005-2010 Samorządowe Przedszkole w Chmielnie w procesie kształtowania młodego pokolenia nie ogranicza się tylko do wspomnianych wyżej przedszkolnych programów wychowania. Kadra pedagogiczna placówki opracowuje bowiem szereg dodatkowych programów wspomagających ogólny rozwój dzieci – są one tworzone
w oparciu o aktualne potrzeby i problemy dzieci związane z cyklem kształcenia. Każdy z nich zawiera w sobie olbrzymie bogactwo treści i wartości, które rozwijają sferę poznawczą, moralną, fizyczną i estetyczną wychowanków, kształtując jednocześnie charakter i umiejętność pokonywania własnych ograniczeń.
Program wychowawczy, opierając się na ustawie o systemie oświaty oraz na statucie przedszkola, realizuje model wartości ściśle związany z tradycją polskiego dziedzictwa kulturowego. W związku z powyższym wśród idei przewodnich, jakie w sobie zawiera, wymienia się: życie człowieka najwyższą wartością, wychowanie zgodnie z naturą ludzką, rodzina punktem kulminacyjnym każdej sytuacji wychowawczej, a także kościół, szkoła i przedszkole organizacjami wspomagającymi rozwój czy wreszcie więzi społeczne i historyczne podstawą działań wychowawczych. Program zwraca również uwagę na fundamenty wychowania, wśród których wskazuje: rodzinę, wiarę w Boga, patriotyzm, humanizm, prawdę, samodzielność, odpowiedzialność, bezpieczeństwo, tolerancję, mądrość, demokrację, kreatywność i życzliwość. Wszystkie te wartości i postawy kształtują szereg określonych cech i zachowań niezbędnych do właściwego i dojrzałego funkcjonowania w świecie. Istotnym elementem jest również to, że strategia wychowawcza opiera się na ścisłej i systematycznej współpracy z rodzicami i środowiskiem lokalnym. Z kolei program edukacji regionalnej swój główny cel określa w trzech istotnych postulatach: pierwszy dotyczy kształtowania u dzieci poczucia tożsamości regionalnej, drugi – skupia się na umożliwieniu poznania regionu, jego kultury - tu z całą pewnością kluczowe znaczenie ma wprowadzanie wychowanków w życie kulturalne wspólnoty lokalnej, postulat trzeci natomiast odwołuje się do kształtowania tożsamości narodowej w aspekcie tożsamości regionalnej. Niezwykle istotna w życiu ludzi jest ekologia. Stosunek człowieka do środowiska naturalnego jest kształtowany przez szereg czynników, wśród których wymienia się : tradycję, wychowanie, religię, pragmatyzm czy emocje – stąd niezmiernie ważne jest wprowadzanie elementów ekologii już w przedszkolu. Dzieci rodzą się z darem dostrzegania piękna i harmonii panującej w świecie przyrody – z drugiej jednak strony w tej kwestii potrzebują stymulacji i pomocy dorosłych. W swojej ofercie Samorządowe Przedszkole w Chmielnie realizuje i taki program. Zawiera on cele, zadania i treści programowe, które podzielone są na poszczególne miesiące. Ponadto nauczyciele dysponują scenariuszami zajęć. Zadania tego zakresu dydaktycznego i wychowawczego dotyczą kształtowania prawidłowej postawy ekologicznej i odpowiedzialności za środowisko przyrodnicze oraz inspirowania aktywnej postawy dziecka wobec środowiska przez bezpośredni kontakt z przyrodą. Programem, który powstaje na potrzeby placówki, jest program promocji zdrowia. Kreuje on u dzieci postawy twórcze i aktywne, a także przygotowuje je do przeżywania sukcesów, radości, do radzenia sobie z porażkami i ponoszenia konsekwencji swoich działań. Jego treści ujęte są w pięciu obszarach i dotyczą: bezpieczeństwa, nawyków higieniczno – kulturalnych, zdrowia, tolerancji oraz aktywności ruchowej dziecka. Jest to więc program, który kształtuje postawę odpowiedzialności za siebie i innych. Program adaptacyjny oprócz celów głównych i szczegółowych zawiera scenariusze spotkań adaptacyjnych. Korzystają z niego nauczyciele dzieci 3,4,5 – letnich mających trudności z adaptacją w placówce. Zakłada on tworzenie dzieciom odpowiednich warunków do łatwej adaptacji, zaspokojenie poczucia bezpieczeństwa podczas adaptacji oraz eliminowanie stresu adaptacyjnego. Kadra pedagogiczna realizuje także program pracy z dzieckiem zdolnym, który jest oparty na pracy indywidualnej i skupia się na rozwijaniu szczególnych zdolności i zainteresowań dziecka.
W związku z powyższym zawiera on cele edukacyjne i procedury ich osiągania, metody oraz formy pracy, treści edukacyjne i planowane osiągnięcia dziecka w różnych dziedzinach zdolności, a także zadania nauczyciela wobec takiego wychowanka i zasady edukacji. Odpowiedzią na potrzeby wychowanków z trudnościami w nauce jest program pracy z dzieckiem 6 – letnim – z założenia również oparty na pracy indywidualnej. Placówka realizuje ten program z dziećmi, które posiadają opinię z poradni psychologiczno – pedagogicznej stwierdzającej potrzebę prowadzenia ćwiczeń korekcyjno – kompensacyjnych. Program pracy z dzieckiem leworęcznym – również indywidualny i podobnie jak w przypadku dziecka mającego trudności w nauce, realizowany w oparciu o opinię z poradni psychologiczno – pedagogicznej – to przedostatni z bogatej oferty edukacyjnej chmieleńskiego przedszkola. Zawiera w sobie cele edukacyjne i procedury ich osiągania, metody i formy pracy, a także przykłady ćwiczeń, które wykonuje dziecko. Program zdrowotno – społeczno – regionalno – patriotyczny jest ostatnim spośród realizowanych w przedszkolu. Także i w tym przypadku określone są cele, zadania, treści programowe z podziałem na poszczególne miesiące i scenariusze zajęć na każdy dzień. Program uwzględnia podział na grupy wiekowe – zróżnicowane co do możliwości rozwojowych dziecka, zapewnia kontynuację kształcenia i obejmuje wszystkie dzieci.
Rok szkolny 2005/2006 w swojej ofercie programowej zawiera program wychowawczy, adaptacyjny, program pracy z dzieckiem leworęcznym, a także program edukacji regionalnej i program ekologiczny. Rok 2006/2007 nie różni się wiele od poprzedniego, gdyż oferta przedszkola poszerza się tylko o program promocji zdrowia.
W roku 2007/2008 realizowane programy są identyczne w porównaniu z rokiem 2006/2007, natomiast rok 2008/2009 to okres, w którym Samorządowe Przedszkole
w Chmielnie wzbogaca się o dwa nowe programy. Pierwszym z nich jest program pracy
z dzieckiem zdolnym, drugi dotyczy dziecka mającego trudności w nauce. Rok przełomowy w omawianej przez nas kwestii – to rok 2009/2010. Zgodnie z procedurą dopuszczania programów do użytku w placówkach przedszkolnych, która zawarta jest
w Rozporządzeniu MEN z 8 czerwca 2009 roku w sprawie dopuszczania do użytku w szkole programów wychowania przedszkolnego i programów nauczania oraz dopuszczania do użytku szkolnego podręczników – program wychowania przedszkolnego dopuszcza do użytku w danym przedszkolu dyrektor placówki. Czyni to na wniosek nauczyciela lub nauczycieli, a przed dopuszczeniem danego programu może zasięgnąć opinii nauczyciela mianowanego lub dyplomowanego, który posiada kwalifikacje do pracy w przedszkolu. W tym względzie dyrektor ma także możliwość poproszenia o opinię konsultanta lub doradcę metodycznego. Nowa podstawa programowa dała więc możliwość tworzenia programów nauczycielom. Mogą oni opracować dany program samodzielnie bądź wspólnie, mogą także zaproponować program innego autora albo zaproponować program innego autora, w którym dokonali zmian. Samorządowe Przedszkole w Chmielnie, korzysta z możliwości, jaką daje wspomniane rozporządzenie tworząc swój autorski program wychowania przedszkolnego.
Z opinii dotyczącej programu wynika, iż pomysł ten został zainicjowany przez fakt udziału dyrektora placówki w szkoleniach doskonalących, które prowadził prof. Stefan Wlazło. Program powstaje na bazie wypracowanego wcześniej przez radę pedagogiczną programu wychowawczego, regionalnego, ekologicznego oraz programu promocji zdrowia. Zawiera on wszystkie cele, zadania i treści zawarte w podstawie programowej, a nawet uszczegółowia je w zakresie celów dotyczących wychowania zdrowotnego, przyrodniczego, społecznego, regionalnego czy wreszcie patriotycznego. Ponadto dostosowany jest do warunków bazowych i tworzony w oparciu o program rozwoju przedszkola, plan pracy dydaktyczno – opiekuńczo – wychowawczej, plan współpracy ze środowiskiem lokalnym i rodzicami, a także plan nadzoru pedagogicznego oraz programy wychowania przedszkolnego, które wybrali nauczyciele.
Istotną sprawą wydaje się być również kwestia autorstwa poszczególnych programów. Żaden z omawianych programów nie powstałby bez zaangażowania konkretnych osób, wszak każde dzieło musi mieć swojego twórcę.
Program wychowawczy przedszkola opracowuje Anna Adamczyk, Elżbieta Grzegowska, Elżbieta Kwidzińska i Bogumiła Lademann. Program adaptacyjny to wspólne dzieło Anny Adamczyk i Bogumiły Lademann, a na rok 2009/2010 tworzą go Aleksandra
i Joanna Rybakowskie. Program pracy z dzieckiem leworęcznym pisze sama Elżbieta Grzegowska. Nie jest to jednak jej ostatni program. We współpracy z Elżbietą Kwidzińską opracowuje bowiem program edukacji regionalnej i program ekologiczny. Elżbieta Kwidzińska jest także autorką programu pracy z dzieckiem mającym trudności w nauce. Program promocji zdrowia to owoc pracy Ireny Zielonki, a program pracy
z dzieckiem zdolnym to efekt zaangażowania Joanny Penkowskiej. Autorkami programu zdrowotno – społeczno – regionalno – patriotycznego są wspomniane już Joanna Penkowska – grupa dzieci 6 – letnich, Aleksandra Rybakowska – grupa dzieci 5 – letnich i Joanna Rybakowska – grupa dzieci 3,4 – letnich.
Programy opracowane przez radę pedagogiczną – z całą pewnością dydaktycznie
i wychowawczo cenne – nie mogłyby mieć racji bytu w omawianej przez nas instytucji, gdyby nie konkretne akty prawne pozwalające na ich tworzenie i wdrażanie. W tym przypadku istotne są trzy rozporządzenia regulujące te kwestie. Wszystkie one zostały wymienione w poprzednim paragrafie dotyczącym przedszkolnych programów wychowania – niemniej jednak w tym przypadku należy również o nich wspomnieć. Pierwszym aktem prawnym jest więc Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 5 lutego 2004 roku w sprawie dopuszczenia do użytku szkolnego programów wychowania przedszkolnego, programów nauczania i podręczników oraz cofania dopuszczenia (Dz.U. z dnia 9 maja 2002 roku), drugim - Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 6 stycznia 2009 roku w sprawie dopuszczenia do użytku szkolnego programów wychowania przedszkolnego, programów nauczania i podręczników oraz cofania dopuszczenia (Dz.U. z dnia 15 stycznia 2009 roku Nr 4 poz.18), natomiast trzecim - Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 8 czerwca 2009 roku w sprawie dopuszczenia do użytku w szkole programów wychowania przedszkolnego i programów nauczania oraz dopuszczania do użytku szkolnego podręczników (Dz.U. z dnia 10 czerwca 2009 roku Nr 89 poz. 730).
Przedszkolowo.pl logo